renee072a0622

Borstvoeding na verlies

Sat, 09 May 2026 05:47:12 GMT

Borstvoeding na het verlies van je baby: wat zijn je keuzes?

Sanne verloor haar baby na een zwangerschap van 40 weken tijdens de bevalling.
De verloskundige vertelde haar dat ze cabergoline kon gebruiken om de melkproductie te stoppen, zodat ze geen last zou krijgen van stuwing. Dat deed ze ook.

Jaren later kijkt ze terug en zegt ze:

"Ik had graag beter willen weten welke keuzes ik had. Misschien had ik mijn melk willen doneren, of er een sieraad van laten maken als tastbare herinnering aan mijn baby."

Veel ouders weten niet dat er meerdere mogelijkheden zijn rondom borstvoeding na het verlies van een baby. In dit artikel vertellen we je welke keuzes er zijn, wat je lichaam doet en wat je kunt doen als je melkproductie op gang komt.

Vanaf wanneer kan je lichaam melk maken?

Ook als je je kindje verliest tijdens de zwangerschap, kan je lichaam beginnen met het maken van melk.

Dit kan al gebeuren vanaf ongeveer 18 weken zwangerschap. Wanneer je eerder borstvoeding hebt gegeven, kan dit soms nog sneller gaan.
Je kunt dan merken dat er colostrum (de eerste melk) ontstaat of dat je borsten gespannen aanvoelen.

Tussen de derde en vijfde dag na de geboorte krijgen vrijwel alle vrouwen stuwing. Dit hoort bij het natuurlijke herstel van je lichaam na de zwangerschap.

Wat kun je doen als je stuwing krijgt?

Wel of geen borstvoeding:

een persoonlijke keuze

Na het verlies van je baby moet je vaak veel moeilijke keuzes maken. De keuze om wel of geen melk te maken komt daar soms onverwacht bij.

Vaak wordt vooral gesproken over het remmen van borstvoeding, terwijl het ook mogelijk is om melkproductie juist toe te laten.

Sommige ouders kiezen hiervoor omdat:

ze melk willen doneren
ze melk willen gebruiken om een moedermelksieraad te laten maken
het maken van melk voelt als een tastbare verbinding met hun baby
ze het gevoel geeft dat hun lichaam het goed doet, dat het werkt.

Voor andere ouders is het juist te confronterend om melk te maken.

Beide gevoelens zijn begrijpelijk.

Stuwing na verlies van je baby

Het kraambed na het verlies van een baby is lichamelijk hetzelfde als na een bevalling van een levende baby. Je lichaam herstelt en past zich aan.

Stuwing en melkproductie kunnen gevoelens oproepen zoals:

verdriet
boosheid
machteloosheid

Maar voor sommige vrouwen voelt stuwing ook anders.

Sommige moeders zeggen:

"Mijn lichaam werkt goed. Ik maak melk aan, mijn baby heeft echt bestaan."

Stuwing hoeft dus niet altijd alleen negatief te zijn.

Larissa verloor haar dochter bij 30 weken zwangerschap.

Tijdens het regelen van het afscheid kreeg zij plotseling pijnlijke stuwing.

"Niemand had me verteld dat dit kon gebeuren. Naast alle andere pijn had ik graag iets gekregen om de stuwing te verminderen."

Dit laat zien hoe belangrijk goede voorbereiding en informatie zijn.

Als je stuwing krijgt na een stilgeboorte, zijn er verschillende mogelijkheden.

Wat het beste bij je past, verschilt per persoon.

Mogelijke keuzes zijn:

Het natuurlijk laten verlopen
De melkproductie langzaam afbouwen door voorzichtig te kolven
Het doneren van moedermelk
De melkproductie direct onderdrukken met medicatie

Borstvoeding voorkomen zonder medicatie

Soms kiezen ouders ervoor om de melkproductie zonder medicijnen te remmen. Dit kan helpen om de prikkeling van de borsten te verminderen.

Dit kan door:

Het dragen van een strakke, goed ondersteunende bh
Eventueel een compressieverband
Koelen met ijspacks
Gebruik van pijnstilling

Dit is eenvoudig toe te passen, maar werkt niet altijd voldoende. Ongeveer één op de drie vrouwen ervaart alsnog pijn of ongemak, vooral als de melkproductie al begonnen is.

Medicatie om melkproductie te stoppen

Wanneer je de melkproductie snel wil stoppen, kan medicatie worden gebruikt.

Deze medicijnen worden dopamine-agonisten genoemd. Ze remmen het hormoon prolactine, dat verantwoordelijk is voor het maken van melk.

Cabergoline – het meest gebruikte middel

Cabergoline is volgens de huidige richtlijnen het middel van eerste keus om melkproductie te stoppen.

Hoe werkt cabergoline?

Het effect is meestal merkbaar binnen 24 tot 48 uur
De werking houdt vaak tot ongeveer zes weken aan
De kans op terugkerende stuwing is kleiner dan bij andere middelen

Hoe wordt het gebruikt?

Meestal wordt gegeven:

1 mg eenmalig , binnen 24 uur na de bevalling
Soms een tweede dosis na minimaal 48 uur, als dat nodig is

Mogelijke bijwerkingen

hoofdpijn
duizeligheid
misselijkheid of buikpijn
vermoeidheid

Sommige vrouwen ervaren ook:

slaperigheid
lage bloeddruk
obstipatie
borstpijn

Bespreek altijd met je arts of verloskundige of dit middel geschikt is voor jou.

Bromocriptine: effectief maar minder vaak gebruikt

Bromocriptine kan de melkproductie ook stoppen en werkt in veel gevallen goed. Toch wordt dit middel tegenwoordig minder vaak gebruikt.

Dat komt doordat er zeldzame maar ernstige bijwerkingen kunnen optreden, zoals:

psychose
hoge bloeddruk
hartproblemen
hersenbloeding

Daarom wordt dit middel meestal niet als eerste keuze gegeven.

Wanneer medicatie niet geschikt is

Medicatie om melkproductie te stoppen wordt meestal niet gebruikt als je:

een hoge bloeddruk hebt
zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie) hebt gehad

In die situaties wordt vaak gekozen voor andere manieren om stuwing te verminderen.

Wat als je juist melk wil maken?

Soms kiezen ouders er bewust voor om melkproductie toe te laten.

Dit kan bijvoorbeeld omdat:

je melk wil doneren
je een moedermelksieraad wil laten maken
het maken van melk helpt in het rouwproces

Ook dit is een waardevolle keuze. Je staat hierin niet alleen en kunt begeleiding krijgen van een lactatiekundige.

Jouw keuze is maatwerk

Er is geen goede of foute keuze als het gaat om borstvoeding na verlies van je baby.

Stuwing is een normaal lichamelijk proces, maar kan in deze situatie confronterend zijn. Tegelijk kan het ook betekenisvol zijn.

Het belangrijkste is dat jij goede informatie krijgt en een keuze kunt maken die bij jou past.

Bespreek je wensen met:

je verloskundige
je arts
een lactatiekundige
je partner en naasten

Samen kun je kijken wat voor jou het beste voelt.

Meer ondersteuning nodig?

Merk je dat je meer ondersteuning nodig hebt na het verlies van je baby?
Heb je vragen over het stimuleren of juist remmen van borstvoeding ?

Neem dan gerust contact op met een zorgverlener of lactatiekundige die ervaring heeft met begeleiding na verlies.

Dit artikel werd geschreven door Babypraktijk Noord , lactatiekundigen en Renée Out , arts gespecialiseerd in verlies tijdens de zwangerschap. We zijn er graag voor je.

Wist je trouwens dat er een film bestaat over het doneren van borstvoeding na verlies? Vraag hier gratis de informatiegids aan en ontdek welke film voor jou geschikt is.

Bronnen

Handreiking KNOV – Begeleiding bij babysterfte, februari 2025
NVOG-richtlijn – Begeleiding bij foetale sterfte en doodgeboorte, 2014
Leidraad gynaecologie
Handreiking KNOV – Begeleiding bij babysterfte
Lareb – Bijwerkingencentrum

5 praktische tips tijdens een miskraam | Wat kun je wél doen

Sun, 19 Apr 2026 05:22:29 GMT

5 praktische tips tijdens een miskraam | Wat kun je wél doen

Midden in een miskraam en voel je je machteloos?

Ontdek 5 praktische tips die je helpen om rust te vinden en iets te doen voor jezelf en je kindje.

Wat kun je doen als je weet dat je je zwangerschap gaat verliezen?

Je zit midden in je miskraam en je wil graag iets doen, maar je hebt geen idee wat mogelijk is. Je arts of verloskundige heeft je verteld dat je je zwangerschap gaat verliezen, daar kun je niets aan doen.

Dat gevoel van machteloosheid kan intens zijn.

“Ik kan niks doen om mijn zwangerschap te redden, daardoor voel ik mij zo machteloos.”

Machteloosheid gaat vaak samen met frustratie, piekeren, slecht slapen, kortaf reageren naar je partner of andere kinderen en moeite met concentreren op werk.

En daarnaast zijn er de lichamelijke klachten zoals bloedverlies, buikpijn en hormonale schommelingen.

Veel vrouwen geven aan:

“Het is fijn om iets te kunnen doen in plaats van alleen maar afwachten.”

Gelukkig zijn er dingen die je wél kunt doen. Ze redden je zwangerschap niet, maar ze kunnen je wel helpen om het gevoel te hebben dat je iets doet voor jezelf en je kindje. Dat kan rust geven in een moeilijke periode.

Hieronder vind je vijf praktische tips tijdens een miskraam.

1. Maak een korte wandeling en leg herinneringen vast

Een korte wandeling kan helpen om even uit je hoofd te komen en letterlijk in beweging te blijven.

Neem tijdens de wandeling foto’s:

van jezelf
van je partner
van de omgeving
van kleine details die je opvallen

Schrijf eventueel een paar woorden of korte zinnen op tijdens de wandeling. Houd het klein en eenvoudig.

Later kun je deze foto’s uitprinten en samen met je woorden inplakken. Zo maak je een tastbare herinnering van deze periode, iets dat betekenis kan krijgen, ook op langere termijn.

2. Gebruik maandverband dat voldoende opvangt

Tijdens een miskraam verlies je vaak meer bloed dan bij een menstruatie. Het is daarom belangrijk om goed voorbereid te zijn.

Gebruik:

maandverband voor de nacht
bij voorkeur met vleugels
geen tampons of menstruatiecup

Kies maandverband dat voldoende bloed kan opvangen, zodat je je zo comfortabel mogelijk voelt.

3. Gebruik pijnstilling als je dat nodig hebt

Tijdens een miskraam trekt de baarmoeder samen. Dat kan krampen en pijn veroorzaken.

Je mag pijnstilling gebruiken als dat voor jou passend voelt.

Vaak wordt geadviseerd:

Paracetamol 1000 mg
Maximaal elke 6 uur
Enkele dagen achterelkaar (indien nodig)

Als dit niet genoeg voor je is, overleg dan met je zorgverlener over andere mogelijkheden.

Pijnstilling gebruiken is geen teken van zwakte. Het is een vorm van goed voor jezelf zorgen.

4. Plas over een zeef

Tijdens een miskraam kun je je zwangerschap opvangen met behulp van een zeef of vergiet met kleine gaatjes.

Zo werkt het:

Hang een zeef in de wc
Plas voorzichtig zodat je je zwangerschap opvangt
Leg het in een schoon bakje met kraanwater
Zet dit bakje in de koelkast

Dit wordt ook wel de watermethode genoemd.

Het geeft je tijd en ruimte om rustig te bekijken wat je wil doen met je kindje.

Voor veel ouders helpt dit om bewust afscheid te kunnen nemen.

5. Maak een tekening

(alleen of samen met je kinderen)

Tekenen kan helpen om gevoelens te uiten, ook als woorden moeilijk te vinden zijn.

Je kunt dit:

alleen doen
samen met je partner
samen met andere kinderen

Er is geen juiste of verkeerde manier. Alles wat ontstaat, is goed.

Maak eventueel foto’s van het proces en bewaar deze bij de foto’s van je wandeling. Zo ontstaat een verzameling herinneringen die betekenisvol kan zijn.

Conclusie: je kunt iets doen tijdens een miskraam

Je gaat helaas je zwangerschap verliezen, maar dat betekent niet dat je helemaal niets kunt doen.

Kleine handelingen kunnen helpen om:

rust te vinden
betekenis te geven
minder machteloosheid te voelen

Wees lief voor jezelf. Je bent niet alleen.

Meer ondersteuning nodig na een miskraam?

Misschien herken je jezelf in één van deze vragen:

Wil je weten hoe je een miskraam kunt bespreken met je andere kinderen?
Wil je weten wat je na de watermethode met je kindje kunt doen?
Was het gesprek met de arts of verloskundige overweldigend en weet je niet meer welke keuzes je hebt?
Of heb je behoefte aan meer tips?

Het is heel begrijpelijk als je hier vragen over hebt.

Wist je trouwens dat er een natuurlijk miskraampakket bestaat met allerlei natuurlijke producten voor tijdens je miskraam?

Over mij

Ik ben Renee Out , arts en gespecialiseerd in begeleiding bij zwangerschapsverlies.

Merk je dat:

je behoefte hebt om met iemand te praten over je miskraam
de miskraam meer impact heeft dan je had verwacht
het invloed heeft op je relatie of gezin

Neem dan gerust contact met mij op.
Ik luister graag naar je.

Begeleiding na zwangerschapsverlies: lichamelijke en psychische zorg

Sat, 18 Apr 2026 05:07:48 GMT

Begeleiding na verlies: zorg voor herstel

Zwangerschapsverlies kan een grote impact hebben.

Lees waarom begeleiding hierbij essentieel is en hoe medische, psychologische en sociale zorg samenkomen.

Wat is multidisciplinaire begeleiding

na een miskraam?

Een miskraam is niet alleen een lichamelijke gebeurtenis, maar kan ook psychische en sociale gevolgen hebben. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat juist een multidisciplinaire, biopsychosociale benadering cruciaal is voor herstel na een miskraam. Daarom groeit de aandacht voor integrale zorg na een miskraam, waarbij meerdere zorgverleners samenwerken.

Het onderzoek dat voor dit artikel is gebruikt, gebruikt de term miskraam voor alle verlies vòòr 20 weken zwangerschap. Maar het is logisch dat vrouwen en partners ook bij verlies later in de zwangerschap veel baat kunnen hebben bij extra zorg.

Multidisciplinaire begeleiding na een miskraam betekent dat verschillende disciplines of zorgverleners samen ondersteuning bieden bij zowel de lichamelijke als psychische gevolgen van een miskraam. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan samenwerking tussen:

verloskundigen en gynaecologen
huisartsen
psychologen of maatschappelijk werkers
verpleegkundigen
eventueel geestelijke verzorging
miskraamcoaches

Deze vorm van begeleiding sluit aan bij het biopsychosociale model, waarin lichaam, psyche en sociale context onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Door deze benadering ontstaat meer ruimte voor persoonlijke zorg en aandacht na een miskraam.

Voordelen van gecombineerde zorg

Een multidisciplinaire aanpak bij een miskraam biedt meerdere voordelen, zowel op lichamelijk als psychisch vlak.

Onderzoek laat zien dat deze vorm van zorg kan bijdragen aan:

vroegtijdige signalering van psychische klachten
meer ruimte voor rouw en emoties
betere ondersteuning van partners en het gezin
minder kans op langdurige depressie of posttraumatische stressstoornis (PTSS)
een hogere tevredenheid over de ontvangen zorg

Daarom is het zo belangrijk om mentale klachten na verlies serieus te nemen en ondersteuning te zoeken.

Misschien zou het wel standaard zorg moeten zijn?

Aandacht voor partner en gezin na een miskraam

Een miskraam raakt niet alleen de vrouw, maar ook de partner , eventuele kinderen en zelfs grootouders. Partners voelen zich regelmatig verantwoordelijk om “sterk te blijven”, waardoor hun eigen rouw en emoties ondergesneeuwd kunnen raken. Verlies in de zwangerschap heeft impact op de relatie.

Multidisciplinaire begeleiding na een miskraam biedt ruimte voor:

gezamenlijke rouw
relatiebegeleiding na een miskraam
ondersteuning van het gezin als geheel

Door aandacht te hebben voor het hele systeem rondom de vrouw, kan het omgaan met het verlies beter worden ondersteund.

Conclusie

Een miskraam is meer dan een medische gebeurtenis. Het is een ingrijpende levensgebeurtenis met diepe lichamelijke, emotionele en sociale gevolgen.

Onderzoek onderstreept het belang van multidisciplinaire begeleiding na een miskraam, waarbij niet alleen het lichaam, maar ook de psyche en het gezin worden meegenomen.

Door zorg na verlies, krijgen vrouwen en hun naasten de ruimte om het verlies op hun eigen manier vorm te geven.

En dat is belangrijk voor herstel.

Wat kan ik voor jou doen?

Bron: A Multidisciplinary, Family-Oriented Approach to Caring for Parents After Miscarriage: The Integrated Behavioral Health Model of Care, A. Hiefner et al, Front Public Health, 2021 Nov 30:9:725762

Zou jij graag ondersteuning willen na je verlies? Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen?

Dat vertel ik je graag in een vrijblijvende kennismaking of lees meer over mijn begeleiding .

Als je liever eerst nog wat leest, muziek luistert of een film wil kijken, vraag dan de informatiegids aan en ik stuur je een lijst met tips.

Samen met jou kijk ik naar wat je nodig hebt zodat jouw verlies een plek mag krijgen,

zodat er weer ruimte ontstaat voor rust en een nieuwe toekomst in je leven.

Miskraam: afwachten, medicatie of operatie | Behandeling uitgelegd

Fri, 17 Apr 2026 18:21:13 GMT

Miskraam: afwachten, medicatie of operatie | Behandeling uitgelegd

Welke behandeling kies je bij een miskraam tot 12 weken?

Lees alles over afwachten, medicatie en operatie, inclusief voor- en nadelen en wat bij jou kan passen.

Wat is een miskraam?

Bij een miskraam stopt de groei van de zwangerschap vóór 16 weken.

De meeste miskramen vinden plaats in het eerste trimester, tot 12 weken, en worden dan een vroege miskraam genoemd.

Miskraam tot 12 weken zwangerschapsduur: welke behandeling past bij jou?

Wanneer je in de eerste periode van je zwangerschap ontdekt dat je kindje is overleden, volgt daarna een miskraam.

Je krijgt misschien buikpijn en bloedverlies, maar het komt ook regelmatig voor dat je dit ontdekt tijdens een echo.

Na deze ingrijpende diagnose bespreekt je zorgverlener met je welke keuzes er zijn voor het verdere verloop.
Er is geen juiste of verkeerde keuze: wat passend is, verschilt per persoon en situatie.

Hieronder leg ik je de drie mogelijke behandelopties bij een miskraam tot 12 weken zwangerschapsduur uit.

Behandelopties bij een miskraam tot 12 weken

1. Afwachten | expectatief beleid of natuurlijk beloop

Bij afwachten kies je er voor om (nog) niets te doen en de miskraam vanzelf op gang te laten komen. Meestal wordt er ongeveer twee weken afgewacht. De kans dat de miskraam in deze periode spontaan begint, is 60–70%. Als je langer wil wachten en er zijn geen medische complicaties, dan kun je dit bespreken met je zorgverlener.

Wat kun je verwachten?

Het bloedverlies is vaak (veel) meer en duurt langer dan bij een menstruatie
Zorg voor goed maandverband, bij voorkeur nachtverband met vleugels
De buikpijn kan (veel) heviger zijn dan bij een menstruatie
Gebruik voldoende pijnstilling, bijvoorbeeld paracetamol 1000mg elke 6 uur

Wanneer past afwachten bij jou?

Als je de miskraam graag thuis op wil vangen zodat je het eventueel kan begraven (tip: plas op een vergiet)
Als je jezelf eerst tijd wil geven om aan de situatie te wennen
Als je een medische ingreep wil uitstellen/ vermijden

Zolang er geen tekenen zijn van een ontsteking, te veel bloedverlies of andere complicaties is er geen haast en heb je dus tijd om te doen wat je nodig hebt.

Praktische aandachtspunten

Zorg dat je snel naar het ziekenhuis kan bij hevig bloedverlies
Regel hiervoor vervoer, een bestuurder en opvang voor eventuele andere kinderen

In sommige situaties krijg je anti-D, informeer hiernaar bij je zorgverlener.

2. Medicatie bij een miskraam

Je kunt direct voor medicatie kiezen of alsnog overstappen op deze optie nadat je eerst hebt afgewacht. De medicamenteuze behandeling bestaat uit twee medicijnen: mifepriston en misoprostol.

Hoe werkt het?

Eerst neem je mifepriston, dit maakt de baarmoedermond zacht
Na 24–48 uur neem je misoprostol, dit zorgt voor samentrekkingen van de baarmoeder

Doordat de baarmoeder je zwangerschap naar buiten gaat duwen, kunnen de krampen pijnlijker zijn en is het bloedverlies heviger dan bij een menstruatie.

Wat kun je verwachten?

Het bloedverlies is vaak (veel) meer en duurt langer dan bij een menstruatie
Zorg voor goed maandverband, bij voorkeur nachtverband met vleugels
De buikpijn kan (veel) heviger zijn dan bij een menstruatie
Gebruik voldoende pijnstilling, bijvoorbeeld paracetamol 1000mg elke 6 uur. Als dat niet genoeg is, bespreek dit dan met je zorgverlener.
Bloedverlies kan nog een tijd aanhouden, ook nadat de zwangerschap al uit je lichaam is

Na de combinatie van mifepriston en misoprostol heb je 85% kans op een volledige miskraam.

Wanneer past medicatie bij jou?

Als je de miskraam graag thuis op wil vangen zodat je het eventueel kan begraven (tip: plas op een vergiet)
Als je graag iets wil doen om de miskraam zo snel mogelijk op te wekken
Als je een operatie wil proberen te vermijden

Praktische aandachtspunten

Zorg dat je snel naar het ziekenhuis kan bij hevig bloedverlies
Regel hiervoor vervoer, een bestuurder en opvang voor eventuele andere kinderen

In sommige situaties krijg je anti-D, informeer hiernaar bij je zorgverlener.

Is het thuis niet haalbaar voor je, bespreek dan de mogelijkheid om de miskraam in het ziekenhuis te laten plaatsvinden.

3. Operatie | curettage

Wat houdt de operatie in?

Vooraf krijg je vaak misoprostol. Soms worden ook antibiotica gegeven. Tijdens de operatie op de operatiekamer word je in slaap gebracht. Daarna gaat de gynaecoloog met een klein buisje via je vagina en je baarmoedermond in je baarmoeder en zuigt je baarmoeder leeg.

Een operatie heeft de grootste kans op een volledige miskraam. Ongeveer 1 op de 20 vrouwen heeft daarna nog een aanvullende ingreep nodig vanwege onvolledigheid.

Mogelijke nadelen en risico’s

Kans op verklevingen in de baarmoeder, neemt toe bij herhaalde ingrepen of bij langere zwangerschapsduur
Kans op schade aan de baarmoeder
Kans op infectie, beschadiging van de baarmoedermond of complicaties door de verdoving
Totale kans op complicaties: ongeveer 5%

Wat de exacte gevolgen zijn voor een toekomstige kinderwens is niet volledig duidelijk. Wel weten we uit onderzoek dat meerdere operaties aan de baarmoeder de kans op een vroeggeboorte kunnen vergroten.

Ben je meer dan 7 weken zwanger en heb je een rhesus negatieve bloedgroep, dan krijg je anti-D.

Wanneer past de operatie bij jou?

Een operatieve behandeling heeft de voorkeur:

bij een infectie
bij een verhoogd risico op veel bloedverlies
als je niet snel bij het ziekenhuis kan komen
na een eerdere traumatische ervaring
of wanneer afwachten of medicatie niet voldoende effect had

Uiteraard kan dit ook een bewuste persoonlijke keuze zijn.

Als je zo snel mogelijk verder wil, kan het zijn dat dit niet de snelste route is door wachtlijsten, vraag dit aan je zorgverlener.

Effect op toekomstige zwangerschappen

Uit onderzoek blijkt dat er geen verschillen zijn tussen afwachten, medicatie of operatie als het gaat om:

toekomstige vruchtbaarheid
de kans op levend geboren kinderen in volgende zwangerschappen

De keuze voor een behandeling draait dus vooral om wat emotioneel, praktisch en lichamelijk het beste bij jou past.

Welke keuze past bij jou?

Iedereen maakt hierin zijn of haar eigen afweging. Sommigen geven de voorkeur aan een zo natuurlijk mogelijk verloop of willen de miskraam graag thuis meemaken. Anderen willen juist dat het verlies zo snel mogelijk voorbij is. Ook de wens om bewust afscheid te nemen kan een rol spelen, wat vaak beter mogelijk is bij afwachten of medicatie.

Impact en ondersteuning

Een miskraam raakt niet alleen je lichaam, maar ook je hoofd en hart, lees daarover meer in het blog over de psychologische impact van een miskraam . Ook beïnvloedt een miskraam je relatie, lees daarover meer in dit stuk . En de terugkeer naar werk kan ook anders verlopen dan je misschien had gewild, deel daarom eventueel dit artikel met je leidinggevende.

Meer nodig?

Goede begeleiding, ruimte voor vragen en aandacht voor emoties zijn minstens zo belangrijk als de medische kant.

Heb jij dit meegemaakt, of zit je er misschien middenin, en zou je hier graag met iemand over willen praten?

Neem dan gerust contact met me op of lees hier meer over mijn begeleiding .

Je hoeft hier niet alleen doorheen.

Bronnen:

Richtlijnendatabase
NHG-standaard
Farmacotherapeutisch Kompas

Abortuspil of curettage: cijfers, behandeling en wat je kunt verwachten

Fri, 17 Apr 2026 12:58:26 GMT

Abortuspil of curettage: cijfers, behandeling en wat je kunt verwachten

Abortus om sociale redenen: lees alles over cijfers, behandelmethoden, kosten, herstel, risico’s en emotionele impact. Heldere uitleg en praktische informatie.

Een afbreking van de zwangerschap kan plaatsvinden om medische of sociale redenen. In dit artikel staat abortus om sociale redenen centraal, met extra aandacht voor de meest gekozen behandelmethoden: de abortuspil en de curettage.

Ik leg je hier uit hoe de abortuspil werkt en wat je kan verwachten bij een operatie, wat de kosten zijn, hoe het herstel na een abortus verloopt en welke gevolgen een abortus kan hebben, zowel lichamelijk als emotioneel.

Van alle onbedoelde zwangerschappen wordt 68% afgebroken
In Nederland wordt ongeveer 1 op de 7 à 8 zwangerschappen afgebroken
90% van de abortussen vindt plaats in een abortuskliniek
87% gebeurt vóór 12 weken zwangerschap
In 2024 waren er 39.438 abortus
Hiervan zijn 10% vrouwen die vanuit het buitenland naar Nederland komen
Ongeveer 11 per 1.000 vrouwen in de vruchtbare leeftijd maakt een abortus mee
Tegen de leeftijd van 50 jaar maakt 1 op de 5 vrouwen een abortus mee
31,5% heeft eerder een abortus gehad
De meeste vrouwen zijn tussen de 25 en 30 jaar
49% heeft al zorg voor één of meer kinderen
40% geeft aan dat het gezin compleet is

Nederland heeft, vergeleken met andere landen, een relatief laag abortuscijfer.

Abortus in Nederland: feiten en cijfers

Wetgeving rondom abortus in Nederland

Abortus is wettelijk toegestaan tot 24 weken zwangerschap
Per kliniek kan verschillen tot welke termijn zij behandelen
Een verwijzing van de huisarts is niet nodig
Sommige huisartsen mogen de abortuspil voorschrijven
Er is geen wettelijke bedenktijd
Alles valt onder het medisch beroepsgeheim

Alle vrouwen van alle leeftijden zijn welkom in de abortuskliniek.

Je hoeft geen reden te noemen.

Hoe verloopt een afspraak in de abortuskliniek?

Bij aankomst in de kliniek vindt eerst een intakegesprek plaats. Hierbij wordt onder andere besproken of het jouw eigen keuze is.

Vervolgens wordt een echo gemaakt om de zwangerschapsduur vast te stellen.

Daarna worden de opties voor behandeling met je besproken.

De intake, echo en het bespreken van behandelopties samen duurt ongeveer 45 minuten.

Abortuspil of curettage: wat is het verschil?

De keuze tussen een abortuspil of curettage hangt af van:

De duur van de zwangerschap
Medische omstandigheden
Persoonlijke voorkeur

Beide methoden zijn veilig en effectief.

Hoe werkt de abortuspil?

De abortuspil kan worden gebruikt tot 9 weken zwangerschap en bestaat uit twee stappen:

Mifepriston (Mifegyne)

Neem je in de kliniek in
Stopt de zwangerschap door het hormoon progesteron te blokkeren
Geeft meestal weinig directe klachten

2. Misoprostol (Cytotec)

Breng je 2 dagen later thuis in je vagina in
Hierdoor knijpt de baarmoeder samen
De zwangerschap wordt naar buiten geduwd binnen 4-8 uur (bij 80%)

Er kan sprake zijn van hevige pijn en veel bloedverlies. Pijnstilling, 1000mg paracetamol elke 6 uur, mag.

Het is belangrijk dat er iemand thuis is voor ondersteuning of vervoer naar het ziekenhuis, denk daarbij ook aan opvang voor eventuele andere kinderen.

Tip: plas op een vergiet om je zwangerschap op te vangen, dan kun je later besluiten wat je er mee wil doen.

Niet geschikt bij: bloedarmoede, hoge bloeddruk of astma (meld dit altijd bij de kliniek).

Hoe lang bloeden na abortus met de abortuspil?

Meestal 7–14 dagen bloedverlies
Soms langer, tot de volgende menstruatie
Het bloedverlies kan wisselen in hoeveelheid en stolsels bevatten
Bloedverlies gaat vaak samen met buikpijn

Herstel na abortuspil | Lichamelijk herstel

Vermoeidheid
Buikkrampen
Wisselend bloedverlies, kan 7-14 dagen duren
Eerste menstruatie volgt meestal na 4–6 weken

Adviezen

Gebruik pijnstilling, 1000mg paracetamol elke 6 uur
Vraag advies als dat niet genoeg is
Geen tampons of menstruatiecup
Geen vaginale seks, baden of zwemmen bij bloedverlies
Draag bij gespannen borsten een strakke bh of koel voorzichtig

Na 4 weken doe je een zwangerschapstest. Is deze positief, neem dan contact op met de kliniek.

Bijwerkingen abortuspil

Mogelijke bijwerkingen van de abortuspil zijn:

Misselijkheid, soms met overgeven
Diarree
Hoofdpijn
Koorts

Deze klachten zijn meestal tijdelijk.

Gevolgen abortuspil

Er is geen verhoogde kans op vruchtbaarheidsproblemen of complicaties bij een volgende zwangerschap.

Curettage: wat houdt het in?

Een curettage bij abortus is een korte medisc he ingreep, operatie, waarbij de baarmoeder wordt leeggezogen.

Zo verloopt een curettage

Je krijgt misoprostol om de baarmoedermond zacht te maken
Na een uur wordt de baarmoeder met een dun buisje leeggezogen
Je bent wakker en voelt een scherpe maar kortdurende pijn in de onderbuik zoals bij een flinke menstruatie kramp
Duur van de ingreep: 5–10 minuten

Je kunt kiezen voor:

Lokale verdoving
Extra pijnstilling
Narcose

De totale afspraak duurt:

2–2,5 uur bij lokale verdoving
3 uur bij extra pijnstilling
3,5–4 uur bij narcose

Tweede trimester behandeling (13–18 weken)

Vergelijkbaar met curettage
Duurt 10–20 minuten
Altijd onder narcose

Herstel na curettage | Lichamelijk herstel

Minder bloedverlies dan bij de abortuspil
Bloedverlies neemt vaak toe na 2-3 dagen
Bloedverlies duurt 10-14 dagen
Wisselende hoeveelheid met stolsels en buikkrampen
Bloedverlies duurt soms tot de volgende menstruatie na 4–6 weken
Ook hier geldt: geen tampons of menstruatiecups, geen vaginale seks, baden of zwemmen zolang je bloedverlies hebt.

Na een narcose mag je zelf niet autorijden, vraag dus of iemand je komt halen.

Na 4 weken doe je een zwangerschapstest. Is deze positief, neem dan contact op met de kliniek.

Mogelijke risico’s en complicaties

De kans op complicaties is zeer klein als je naar een abortuskliniek gaat:

Minder dan 0,2% heeft een ziekenhuisbehandeling nodig
Mogelijke complicaties:
Hevig bloedverlies
Beschadiging van de baarmoeder
Achtergebleven zwangerschapsweefsel

Om een infectie te voorkomen krijg je antibiotica.

Lichamelijke gevolgen van een abortus

Vermoeidheid
Gespannen borsten. Tip: draag een strakke bh, niet masseren.
Bloedverlies
Buikpijn

Zorg goed voor jezelf.

Er zijn geen blijvende lichamelijke gevolgen bij een correct uitgevoerde abortus.

Psychische gevolgen van een abortus

De mentale gevolgen van een abortus verschillen per vrouw:

Opluchting
Verdriet
Twijfel, onrust
Schuldgevoel
Plots een kinderwens

De meeste vrouwen krijgen geen spijt, mits de keuze vrijwillig is gemaakt.

Mentale impact van abortus

Abortus kan impact hebben op:

Je relatie
Je zelfbeeld
Een latere kinderwens

Omdat abortus vaak taboe is, praat 1 op de 3 vrouwen met niemand over haar ervaring. Dit kan leiden tot psychische of lichamelijke klachten. Professionele begeleiding kan helpen, bijvoorbeeld bij gevoelens van verlies, schuld of bij een latere miskraam.

Wat kost abortus in Nederland?

Abortus is gratis voor vrouwen die in Nederland wonen en verzekerd zijn
Kosten worden vergoed via een subsidie van het ministerie van VWS
Anonimiteit is heel belangrijk

Vrouwen die niet in Nederland wonen en/of geen Nederlandse zorgverzekering hebben, betalen de kosten zelf. De hoogte is afhankelijk van het type behandeling, informeer hiernaar bij jouw abortuskliniek. Laat kosten niet bepalen of je wel of niet de zwangerschap doorzet.

Wanneer contact opnemen met de kliniek?

Neem contact op bij:

Koorts boven 38,5 °C langer dan 24 uur
Aanhoudende hevige pijn ondanks pijnstilling
Blijvend positieve zwangerschapstest na 5 weken

Is je kliniek gesloten? Neem dan contact op met je huisarts(post).

Wat neem je mee?

Geldig identiteitsbewijs
Zorgverzekeringspas of COA-pas
Medicatieoverzicht
Bij curettage: slaapspullen, onderbroek, maandverband
Eventueel iemand die je vertrouwt

Anticonceptie

Direct een spiraal plaatsen is vaak mogelijk na curettage tot 15 weken zwangerschap
Anticonceptiepil kan direct na de ingreep gestart worden

Samenvatting: abortuspil of curettage?

Beide methoden zijn veilig.

De juiste keuze is persoonlijk.

Informatie kijken of luisteren?

Is kijken of luisteren meer jouw ding?

Stuur me dan een hier bericht of via info@reneebegeleiding.nl en ik stuur je filmpjes over de werking van de abortuspil en de operatie.

Met Buik&Baby nam ik een podcast op over dit onderwerp maar er bestaan meer podcasts over dit onderwerp, ik deel ze graag met je.

Meer nodig?

Merk je dat je na jouw abortus graag je verhaal kwijt wil? Of merk je bijvoorbeeld dat het meer met je doet dan je had verwacht? Lukt het je niet de draad na je abortus weer op te pakken? Laat het me weten, ik luister graag naar je. Via deze koppeling kun je contact met me opnemen, ik ben er graag voor je.

Bron: Rutgers – FIOM – Stimezo

Werken na zwangerschapsverlies: gids voor leidinggevenden & HR

Fri, 27 Mar 2026 14:47:19 GMT

Investeren in professionele nazorg

Soms is de steun van een leidinggevende of een bedrijfsarts niet voldoende. Zwangerschapsverlies is een specifiek soort rouw dat gespecialiseerde kennis vereist. Als arts gespecialiseerd in begeleiding na verlies in de zwangerschap, help ik medewerkers om weer grip te krijgen op hun leven en werk.

Werkgevers die dit aanbieden aan hun medewerkers, laten zien dat ze welzijn serieus nemen. Dit versnelt vaak het re-integratieproces en voorkomt dat een medewerker later alsnog uitvalt met complexe rouwklachten. Neem voor maatwerkzorg gerust contact met me op, ik denk graag met je mee.

Veelgestelde vragen over werken na verlies

Wat zeg ik als ik niet weet wat ik moet zeggen? Wees eerlijk. Zeg: "Ik vind het moeilijk om de juiste woorden te vinden, maar ik wil dat je weet dat ik er voor je ben." Dat is altijd beter dan niets zeggen.

Hoe lang duurt het gemiddeld voordat iemand weer volledig werkt? Er is geen gemiddelde. Sommigen willen na twee weken weer afleiding, anderen hebben maanden nodig.

Moet ik een medewerker dwingen om contact te houden tijdens ziekteverlof? Nee, maar houd de lijn open. Spreek bijvoorbeeld een vast contactmoment af en blijf vragen waar de behoefte van de medewerker ligt.

Belangrijkste takeaways voor leidinggevenden

Werken na zwangerschapsverlies is een proces van vallen en opstaan. Als organisatie kun je het verschil maken tussen een moeizame breuk en een veerkrachtige terugkeer.

Erkenning is alles: Benoem het verlies en toon oprechte interesse.
Maatwerk in re-integratie: Wees flexibel in uren en taken gedurende de eerste maanden.
Kennis van zaken: Zorg dat HR op de hoogte is van de geldende verlofregels.
Faciliteer professionele hulp: Bied begeleiding aan als onderdeel van het hersteltraject.
Communiceer met het team: Maak afspraken over wat er door wie gedeeld wordt om ongemakkelijke situaties te voorkomen.

Heb je als leidinggevende of HR-professional behoefte aan advies over hoe je een specifiek verlies benadert? Neem dan gerust contact op voor een vrijblijvend overleg.

Welke verlofregelingen gelden bij zwangerschapsverlies?

In Nederland is de wetgeving rondom zwangerschapsverlies soms complex. Het is belangrijk dat HR-afdelingen goed op de hoogte zijn van de rechten van de medewerker om onnodige stress te voorkomen.

Verlies vóór 24 weken: Er is geen wettelijk recht op bevallingsverlof. De medewerker valt onder de reguliere ziektewet. Het is echter aan te raden om ruimhartig om te gaan met 'calamiteitenverlof' of 'bijzonder verlof' in de eerste dagen.
Verlies ná 24 weken: De medewerker heeft recht op het volledige zwangerschaps- en bevallingsverlof (ZEZ of WAZO). Dit geldt ook als het kindje kort na de geboorte overlijdt.
Partnerverlof: Partners hebben vaak slechts recht op een paar dagen verlof. Juist voor hen is het essentieel dat de werkgever flexibiliteit toont, aangezien zij vaak de 'stille' rouwenden zijn die de zorg voor het gezin dragen.

Leidinggevenden doen er goed aan om niet alleen de regels te volgen, maar ook te kijken naar wat moreel juist is. Soms kan een medewerker fysiek wel werken, maar mentaal nog niet.

Zwijgen is pijnlijker dan het verkeerde zeggen

Veel collega’s en leidinggevenden vinden het moeilijk om het gesprek aan te gaan.

Uit angst om iets verkeerds te zeggen, kiezen ze ervoor om niets te zeggen. Maar juist dat zwijgen wordt vaak als zeer pijnlijk ervaren.

Erkenning hoeft niet perfect te zijn.

Het gaat niet om het oplossen van het probleem, maar om aanwezig zijn en luisteren.

Toon betrokkenheid en erken het verlies

Stuur een kaartje, net zoals bij ander ingrijpend verlies of ziekte
Neem contact op vóór de terugkeer naar het werk
Vraag waar de medewerker behoefte aan heeft

Ga het gesprek aan

Zeg eerlijk dat je niet weet wat je moet zeggen
Luister zonder te oordelen of te willen oplossen
Maak ruimte voor emoties, ook op de werkvloer

Denk in maatwerk

Herstel verloopt bij iedereen anders.

Flexibiliteit in werktijden, taken of tempo kan bijdragen aan duurzaam herstel en het voorkomen van uitval.

Houd het simpel: "Ik heb het gehoord, wat vreselijk voor je. Ik weet niet goed wat ik moet zeggen, maar ik denk aan je."
Luister zonder oordeel: Geef de medewerker de ruimte om te vertellen, of juist niet. Forceer niets.
Stel geen termijnen: Vraag niet wanneer ze denken terug te komen, maar vraag hoe het vandaag gaat.
Bespreek communicatie: Vraag wat de medewerker aan het team wil vertellen en wie dat moet doen.
Bied praktische hulp aan: Geef aan dat het werk wordt opgevangen en dat de focus nu op herstel ligt.

Extra handvatten: handleiding zwangerschapsverlies op de werkvloer

Speciaal voor leidinggevenden en HR is er de handleiding “Zwangerschapsverlies op de werkvloer”.

Deze is ontwikkeld door journalist Fidessa van Rietschoten en arts en begeleider na zwangerschapsverlies Renee Out.

Vraag de handleiding “ Zwangerschapsverlies op de werkvloer ” aan.

Wil je als leidinggevende of HR-professional beter voorbereid zijn op zwangerschapsverlies binnen jouw organisatie?

De handleiding “ Zwangerschapsverlies op de werkvloer ” biedt een praktisch handvat met voorbeeldzinnen en concrete adviezen om medewerkers op een zorgzame en duurzame manier te ondersteunen.

Vraag de handleiding eenvoudig hier aan of mail naar info@reneebegeleiding.nl als er meer hulp nodig is.

Samen zorgen we voor meer erkenning, begrip en voorkomen we uitval op de werkvloer.

Het doel van re-integratie is niet om zo snel mogelijk op 100% te zitten, maar om op een duurzame manier weer aansluiting te vinden bij het arbeidsproces.

Hoe ga je als leidinggevende om met zwangerschapsverlies op de werkvloer?

Lees over de impact, herstel en concrete handvatten voor steun en preventie van uitval.

Werken na verlies in de zwangerschap:

een gids voor leidinggevenden & HR

Ongeveer 1 op de 4 vrouwen krijgt te maken met verlies tijdens de zwangerschap.

Dat betekent dat ook 1 op de 4 medewerkers hiermee te maken krijgt.

Zwangerschapsverlies treft niet alleen vrouwen, maar ook partners, collega’s en teams en speelt in alle levensfasen.

Rouw om een verloren zwangerschap stopt namelijk niet automatisch na verloop van tijd. Juist tijdens levensovergangen, zoals de overgang of rond de pensioenleeftijd, kan dit verlies opnieuw voelbaar worden.

Voor leidinggevenden en HR ligt hier een belangrijke rol: het erkennen van rouw kan het verschil maken tussen herstel en langdurige uitval.

Wanneer rouw niet wordt erkend, kan dit leiden tot lichamelijke klachten, mentale problemen en zelfs burn-out.

Uit onderzoek van het Landelijk Steunpunt Verlies blijkt dat:

Ouders in het eerste jaar na verlies van hun kind gemiddeld 63 dagen afwezig zijn
En in het tweede jaar gemiddeld 53 dagen

Een enquête van CNV laat zien dat 42% weer te snel aan het werk gaat na verlies.

En bij 10% leidt rouw tot een burn-out, ongeacht de oorzaak van het verlies.

Zwangerschapsverlies vraagt om ruimte, tijd en begrip.

Als leidinggevende kun je die ruimte actief bieden door het gesprek aan te gaan en signalen serieus te nemen.

Zwangerschapsverlies op de werkvloer:

waarom erkenning essentieel is

Na een voldragen zwangerschap heeft de baarmoeder gemiddeld 6 weken nodig om weer op de originele plek in het bekken te komen.

Bij verlies eerder in de zwangerschap is deze periode korter, maar ook dan heeft het lichaam tijd nodig.

Hormonen moeten ook weer in balans komen en dit proces verschilt sterk per persoon.

Naast lichamelijk herstel is er ook sprake van psychische rouw.

Onderzoek laat zien dat 3 maanden na een miskraam:

38% van de vrouwen symptomen van PTSS ervaart
20% angstklachten heeft
5% depressieve gevoelens heeft

Daarnaast kunnen klachten optreden zoals schuldgevoelens, slaapproblemen, hoofdpijn, buikpijn en eetproblemen.

Hoe iemand herstelt is persoonlijk en laat zich niet in een vast tijdspad dwingen.

Wil je hier meer over lezen? Lees dan dit stuk over de psychologische impact van een miskraam .

Lichamelijke herstel na zwangerschapsverlies

Mentaal herstel na zwangerschapsverlies

Wat kun je als leidinggevende doen?

De psychologische impact van een miskraam

Fri, 27 Mar 2026 14:26:01 GMT

Impact op relaties

Een miskraam kan ook grote invloed hebben op relaties.

Partners rouwen op verschillende manieren en in een verschillend tempo.

Waar de één behoefte heeft aan praten, trekt de ander zich misschien juist terug.

Daarover lees je meer in het blog over de impact op relatie .

Ook buiten de relatie kan steun ontbreken: vrienden en familie erkennen de gevoelens niet altijd. Collega’s vinden het lastig de goede woorden te vinden. Hierdoor blijft steun soms uit en kan het gevoel er alleen voor te staan worden versterkt. Terwijl je juist nu steun hard nodig hebt. Voor je collega's maakte ik een handleiding die je gratis kan aanvragen en ik schreef er ook een blog over.

Het onderzoek benadrukt dat vroege (h)erkenning van psychische klachten na een miskraam belangrijk is.

Erkenning van het verlies, ruimte voor rouw en laagdrempelige toegang tot professionele ondersteuning kunnen bijdragen aan herstel en het verminderen van langdurige psychische klachten.

Welke mensen lopen een hoger risico op psychische klachten na een miskraam?

Het onderzoek benadrukt dat niet iedereen na een miskraam langdurige psychische klachten ontwikkelt.

Wel zijn er groepen die een verhoogd risico lijken te hebben op depressie, angst of PTSS.

Onderzoek wijst onder andere op de volgende risicofactoren:

Eerdere psychische klachten
Leeftijd (jong) bij verlies
Herhaald zwangerschapsverlies
Geen levende kinderen
Geen gevoel van controle
Weinig sociale steun of een gevoel van onbegrip door de omgeving
Een sterke emotionele binding met de zwangerschap
Traumatische ervaringen rondom het verlies (bijvoorbeeld hevig bloedverlies, pijn of een medische noodsituatie)
Onvoldoende erkenning of begeleiding vanuit de zorg

Deze factoren onderstrepen het belang van vroegtijdige signalering en passende ondersteuning.

Schuldgevoel en zelfverwijt

Veel mensen worstelen na een miskraam met vragen als:

"Had ik iets anders moeten doen?"

"Ik heb iets fout gedaan."

Dit kan leiden tot schuldgevoel en schaamte, ondanks dat een miskraam meestal niet te voorkomen is.

Goede voorlichting, duidelijke uitleg over oorzaken , ruimte voor emoties en steun kunnen helpen om deze belastende gedachten te verminderen.

Angst, depressie en PTSS na een miskraam: wat zegt onderzoek?

Een grote systematische review toont aan dat vrouwen in de eerste maand na een vroeg zwangerschapsverlies psychische klachten ervaren.

In de eerste maand na haar miskraam ervaart een vrouw vaker depressieve gevoelens en angstklachten in vergelijking met vrouwen die geen zwangerschapsverlies meemaken.

Partners laten deze klachten ook zien, maar gemiddeld in mindere mate. Dit verschil betekent niet dat het verlies voor partners minder ingrijpend is, maar wel dat zij vaak anders omgaan met emoties of minder snel hulp zoeken.

Er lijkt ook een verband te bestaan tussen een miskraam en een post-traumatische stress stoornis.

Trauma en emotionele gevolgen

Voor een deel van de vrouwen nemen de klachten in de maanden daarna af.

Tegelijkertijd toont onderzoek aan dat een aanzienlijke groep ook op langere termijn klachten blijft ervaren:

1 op de 3 vrouwen (38%) heeft na 3 maanden PTSS-symptomen
1 op de 5 vrouwen (20%) heeft na 3 maanden angstklachten
1 op de 20 vrouwen (5%) heeft depressieve gevoelens

Niet iedereen ontwikkelt langdurige klachten, maar het geeft wel aan dat de mentale gezondheid na een miskraam aandacht verdient.

Wat is de psychologische impact van een miskraam?

Lees over rouw, depressie, angst en PTSS, de duur en ernst van klachten en risicofactoren, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.

De psychologische impact van een miskraam

Een miskraam kan een ingrijpende ervaring zijn met lichamelijke en psychische gevolgen.

Met een miskraam bedoel ik hier elke vorm van verlies van een zwangerschap vóór 24 weken, dus dat kan ook zijn een abortus, een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, een afbreking om medische redenen, een MOLA of bijvoorbeeld het verlies van embryo's in een fertiliteitstraject.

Het onderwerp wordt vaak weinig besproken, maar veel mensen ervaren na een miskraam intense emoties.

In deze blog gaan we in op de mentale gevolgen van een miskraam, veelvoorkomende mentale klachten en de risicofactoren hiervan.

Verlies in de zwangerschap is het verlies van een toekomstbeeld:

het verlies van iets dat had kunnen zijn

Het maakt daarbij niet uit of het om verlies van een prille zwangerschap gaat of het verlies van een voldragen zwangerschap. De rouw die hierna ontstaat kent dezelfde gevoelens en kan even intens zijn.

Dit wordt niet altijd herkend en erkend door de omgeving, wat gevoelens van eenzaamheid kan versterken.

Uitspraken als:

“Je weet nu in ieder geval dat je zwanger kan worden.”

“Het was nog zo pril.”

kunnen het gevoel geven dat jouw verlies er niet toe doet, wat gevoelens van eenzaamheid en onbegrip versterkt.

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen klachten krijgen van:

Depressieve gevoelens; nergens zin of interesse in hebben
Angst; voor bijvoorbeeld een volgende zwangerschap
Trauma-achtige reacties (Post Traumatische Stress Stoornis, PTSS)

Maar heel herkenbaar zijn ook:

Intens verdriet
Schuldgevoelens, zelfverwijt
Moeite met slapen waardoor moe en weinig energie en daardoor prikkelbaar en concentratieproblemen
Impact op relaties en sociale steun
Onzekerheid over het eigen lichaam of de toekomst
Of misschien voel je juist niks wat je ook onzeker kan maken

Rouw is heel persoonlijk en kent geen vaste tijdlijn.

Al deze gevoelens zijn normaal en geen teken van zwakte.

In mijn praktijk voor begeleiding na verlies in de zwangerschap zie ik regelmatig hoe deze emoties de overhand kunnen nemen als er geen ruimte is voor erkenning. Het is essentieel om te begrijpen dat deze gevoelens legitiem zijn. Je bent niet 'overgevoelig' of 'aan het overdrijven'; je bent aan het rouwen om een wezenlijk verlies.

Rouw na een miskraam

Het belang van erkenning en steun

De psychologische impact van een miskraam kan groot zijn en zich uiten in rouw, angst, depressie en trauma-gerelateerde klachten.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat deze klachten ernstiger en langduriger kunnen zijn dan vaak wordt aangenomen, zeker in vergelijking met mensen die geen verlies meemaken.

Door het onderwerp bespreekbaar te maken en mentale gevolgen serieus te nemen, ontstaat ruimte voor erkenning, steun en herstel.

Een miskraam is niet alleen een lichamelijke gebeurtenis, maar ook een emotionele ervaring die aandacht verdient.

Conclusie

Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen? Dat vertel ik je graag in een vrijblijvende kennismaking of lees hierover meer bij begeleiding .

Je hoeft dit niet alleen te doen.

In de media wordt hier gelukkig ook steeds vaker over gesproken, zie ook mijn sectie in de media voor relevante artikelen en interviews in podcasts.

Samen zorgen we ervoor dat jouw verlies een plek krijgt,

zodat er weer ruimte ontstaat voor rust en een nieuwe toekomst in je leven.

Wat kan ik voor jou betekenen?

De impact van een miskraam op je relatie

Fri, 20 Mar 2026 10:17:24 GMT

Wat helpt koppels na een miskraam?

Blijf praten, ook als het ongemakkelijk is.

Je hoeft het niet mooi te verwoorden of op te lossen.

Zinnen als:

“Ik weet niet wat ik voel, maar het is veel.”
“Denk jij ook aan hoe we nu achter de kinderwagen hadden kunnen lopen?”
“Ik weet niet hoe ik je kan helpen, maar ik wil het wel.”
"Ik voel me vandaag erg verdrietig en heb behoefte aan een knuffel."

… zijn vaak genoeg.

Het is essentieel om te onthouden dat rouw geen lineair proces is, het komt in golven.

De ene dag gaat het goed met de één, terwijl de ander een terugval heeft.

Dit 'wisselende' rouwen kan vermoeiend zijn, maar het biedt ook de kans om om de beurt de rol van steunpilaar op je te nemen.

Een miskraam hoeft jullie relatie

niet te breken

“Het was de eerste en moeilijkste uitdaging die we meemaakten,

maar ook het moment waarop we elkaar echt leerden kennen.”

Een miskraam is ingrijpend. Dat valt niet te ontkennen. Maar je hoeft elkaar hierdoor niet te verliezen.
Je hebt nu vertrouwen nodig, steun en ruimte om samen je weg te vinden.
Niet elk stel redt het, maar verreweg de meesten wel.

Professionele hulp is raadzaam als:

De afstand tussen jullie alleen maar groter lijkt te worden.
Een van de partners vastloopt in het dagelijks functioneren.
Er sprake is van langdurige schuldgevoelens of depressieve klachten.
De angst voor een volgende zwangerschap te groot wordt.
Jullie behoefte hebben aan een neutrale plek om het verlies te bespreken.

Het inschakelen van hulp is geen teken van zwakte, maar juist een krachtige investering in je relatie. Je hoeft dit niet alleen te doen. Je kunt altijd vrijblijvend contact opnemen om te bespreken wat voor jullie de beste weg is.

Samen bouwen aan een hoopvolle toekomst

Een miskraam is een zwart randje aan je gezinsleven, maar het hoeft niet het einde van je relatie te betekenen. Door open te staan voor elkaars unieke rouwproces, te blijven communiceren over je angsten en verlangens, en hulp te zoeken wanneer dat nodig is, kun je samen sterker worden. Het proces van samen(ver)werken van jullie verlies vraagt om tijd, geduld en vooral veel zelfliefde en mildheid naar elkaar.

Onthoud deze kernpunten voor de komende tijd:

Geef elkaar de ruimte om anders te rouwen.
Blijf investeren in kleine momenten van verbinding.
Deel je angsten over de toekomst, hou ze niet voor jezelf.
Zoek steun bij mensen die jullie situatie begrijpen.
Wees geduldig; heling heeft geen vaste tijdlijn.

Wil je meer weten over mijn achtergrond en waarom ik doe wat ik doe? Bekijk dan de pagina over mij . Samen vinden we een weg om de impact van jullie verlies op je relatie om te buigen naar een weg van herstel en hernieuwde kracht.

Verwachtingen botsen

Vaak hebben partners onuitgesproken verwachtingen:

Jij wil praten, de ander wil zwijgen
Jij wil herdenken, de ander wil vergeten
Jij voelt alles, de ander lijkt “oké”

Daardoor kun je je eenzaam voelen binnen de relatie en dat kan pijn doen.

Fysieke nabijheid kan lastig worden, seks kan beladen voelen.

Het lichaam dat leven zou dragen, voelt ineens als een plek van falen en van verlies.

Misschien vind je dat je het niet verdient om geliefd te worden?

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

“Na een miskraam gaan 8 op de 10 stellen uit elkaar.”

Als je middenin je verdriet zit, kan zo’n zin keihard binnenkomen.

Alsof het verlies van je kindje niet groot genoeg is, komt daar nóg een angst bovenop.

Maar klopt dit eigenlijk?

Het korte antwoord: nee.

De koppeling tussen verlies en een relatiebreuk is moeilijk te maken, omdat er vaak veel meer meespeelt:

Geplande of ongeplande zwangerschap
Kwaliteit van de relatie vóór de zwangerschap
Sociale steun
Cultuur en zorgsysteem
Eerdere kinderen

Wat deze studies ook laten zien is dit:

Veel koppels gaan niet uit elkaar.
Veel relaties worden juist hechter.

Onderzoekers beschrijven:

Meer verbondenheid; dit wordt zelfs genoemd als beschermende factor.
Diepere gesprekken.
Herwaardering van elkaar.

Een miskraam kan een diepe impact op je relatie hebben, maar het idee dat 80% van de relaties stukloopt is een fabel.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat open communicatie en wederzijds begrip de band juist kan versterken tijdens het gezamenlijke rouwproces.

De impact van een miskraam op je relatie

Een miskraam is niet “gewoon iets dat kan gebeuren”. Het is verlies en het doet er toe.

Een miskraam beïnvloedt van alles. Niet alleen je toekomstbeeld, maar ook de dynamiek tussen jou en je partner. Misschien voel je je dichter bij elkaar dan ooit. Of juist verder uit elkaar. Beide zijn normaal.

Een miskraam zet je relatie onder druk, niet omdat jullie zwak zijn, maar omdat het zwaar is.

Waar jij misschien overspoeld wordt door verdriet, schuldgevoel of boosheid,

kan je partner juist stiller worden. Of zich focussen op doorgaan, regelen, oplossen.

“Waarom voel jij dit niet zoals ik?”

Je partner voelt wel, alleen anders.

Je hoeft het niet te begrijpen om het te respecteren.

Zeg niet:

“Je moet er toch eens overheen zijn.”

Maar wel:

“Ik zie dat jij het anders beleeft dan ik.”

Dat opent de deur naar verbinding.

Iedereen rouwt anders,

jullie rouwen anders

Communicatie verandert

Intimiteit kan verschuiven

Ga je elkaar ook verliezen?

Gesprekken worden voorzichtiger. Soms uit angst om elkaar pijn te doen.

“Als ik er nu over begin, maak ik haar verdrietig en ze lijkt net vrolijk.”

Dus zeg je niets.

Onderzoek laat een genuanceerd beeld zien.

Ja, er is soms een verhoogd risico op het stuklopen van een relatie.

Maar nee, het is geen vaststaand gegeven.

Diverse onderzoeken laten zien dat er een verschil is in de impact op de relatie tussen een verlies vroeg in de zwangerschap of later in de zwangerschap:

Een grote Amerikaansestudie (7.770 zwangerschappen) vond:

Na een miskraam: een licht verhoogd risico op een relatiebreuk.
Na een stilgeboorte: iets hoger risico op een relatiebreuk.

Een Zweedse studie laat zien:

Een stilgeboorte heeft vaak meer impact op de relatie.
Bij een miskraam is het effect veel minder duidelijk en soms zelfs afwezig.

Een Noorse studie toonde aan:

Meer angst en depressie bij ouders na stilgeboorte.
Geen significant verschil in tevredenheid over de relatie.

Dus de psychische belasting is reëel, maar leidt niet automatisch tot relatieproblemen.

De psychologische impact van een miskraam is ook verder onderzocht.

Verlies betekent dus niet

het eind van je relatie

Wat vaak onderbelicht blijft:

veerkracht in relaties

Hoe je samen verder kunt

na een miskraam

Juiste, eerlijke informatie.
Erkenning voor ieders manier van rouwen.
Ruimte om samen én apart te voelen.
Begeleiding indien nodig; steun van buitenaf kan ruimte geven binnen de relatie.

Als je meer wil weten over hoe ik je hierbij kan ondersteunen, lees dan meer op de pagina over begeleiding .

Soms merk je dat je samen in een cirkeltje blijft draaien. De communicatie stopt of er ontstaan misschien ruzies die eigenlijk over het verdriet gaan. In zulke gevallen kan begeleiding het verschil maken.

Als arts en coach gespecialiseerd in zwangerschapsverlies help ik koppels om elkaar weer te vinden na verlies in hun zwangerschap. We kijken in rust en met praktische opdrachten naar wat er nodig is om samen weer de toekomst in te kijken.

renee072a0622

Borstvoeding na verlies

Borstvoeding na het verlies van je baby: wat zijn je keuzes?

Vanaf wanneer kan je lichaam melk maken?

Wat kun je doen als je stuwing krijgt?

Wel of geen borstvoeding:

﻿ een persoonlijke keuze

Stuwing na verlies van je baby

Borstvoeding voorkomen zonder medicatie

Medicatie om melkproductie te stoppen

Wanneer medicatie niet geschikt is

Wat als je juist melk wil maken?

Jouw keuze is maatwerk

Meer ondersteuning nodig?

Bronnen

5 praktische tips tijdens een miskraam | Wat kun je wél doen

5 praktische tips tijdens een miskraam | Wat kun je wél doen

Wat kun je doen als je weet dat je je zwangerschap gaat verliezen?

1. Maak een korte wandeling ﻿ en leg herinneringen vast

2. Gebruik maandverband dat voldoende opvangt

3. Gebruik pijnstilling als je dat nodig hebt

4. Plas over een zeef

5. Maak een tekening

﻿ (alleen of samen met je kinderen)

Conclusie: je kunt iets doen tijdens een miskraam

Meer ondersteuning nodig na een miskraam?

Over mij

Begeleiding na zwangerschapsverlies: lichamelijke en psychische zorg

Begeleiding na verlies: zorg voor herstel

Wat is multidisciplinaire begeleiding

﻿ na een miskraam?

Voordelen van gecombineerde zorg

Aandacht voor partner en gezin na een miskraam

Conclusie

Wat kan ik voor jou doen?

Miskraam: afwachten, medicatie of operatie | Behandeling uitgelegd

Miskraam: afwachten, medicatie of operatie | Behandeling uitgelegd

Wat is een miskraam?

Miskraam tot 12 weken zwangerschapsduur: welke behandeling past bij jou?

Behandelopties bij een miskraam tot 12 weken

Effect op toekomstige zwangerschappen

Welke keuze past bij jou?

Impact en ondersteuning

Meer nodig?

Abortuspil of curettage: cijfers, behandeling en wat je kunt verwachten

Abortuspil of curettage: cijfers, behandeling en wat je kunt verwachten ﻿

Abortus in Nederland: feiten en cijfers

Wetgeving rondom abortus in Nederland

Hoe verloopt een afspraak in de abortuskliniek?

Abortuspil of curettage: wat is het verschil?

Hoe werkt de abortuspil?

Hoe lang bloeden na abortus met de abortuspil?

Herstel na abortuspil | Lichamelijk herstel

Adviezen

Bijwerkingen abortuspil

Gevolgen abortuspil

Curettage: wat houdt het in?

Zo verloopt een curettage

Tweede trimester behandeling (13–18 weken)

Herstel na curettage | Lichamelijk herstel

Mogelijke risico’s en complicaties

Lichamelijke gevolgen van een abortus

Psychische gevolgen van een abortus

Mentale impact van abortus

Wat kost abortus in Nederland?

Wanneer contact opnemen met de kliniek?

Wat neem je mee?

Anticonceptie

Samenvatting: abortuspil of curettage?

Informatie kijken of luisteren?

Meer nodig?

Werken na zwangerschapsverlies: gids voor leidinggevenden & HR

Investeren in professionele nazorg

Veelgestelde vragen over werken na verlies

Belangrijkste takeaways voor leidinggevenden

Welke verlofregelingen gelden bij zwangerschapsverlies?

Zwijgen is pijnlijker dan het verkeerde zeggen

Extra handvatten: handleiding zwangerschapsverlies op de werkvloer

Werken na verlies in de zwangerschap:

een gids voor leidinggevenden & HR

een persoonlijke keuze

1. Maak een korte wandeling en leg herinneringen vast

(alleen of samen met je kinderen)

na een miskraam?

Abortuspil of curettage: cijfers, behandeling en wat je kunt verwachten

Zwangerschapsverlies op de werkvloer:

jullie rouwen anders