Wat is de psychologische impact van een miskraam?

Lees over rouw, depressie, angst en PTSS, de duur en ernst van klachten en risicofactoren, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.

De psychologische impact van een miskraam

Een miskraam kan een ingrijpende ervaring zijn met lichamelijke en psychologische gevolgen. 

Met een miskraam bedoel ik hier elk verlies van een zwangerschap vóór 24 weken.

Het onderwerp wordt vaak weinig besproken, maar veel mensen ervaren na een miskraam intense emoties.

In deze blog gaan we in op de mentale gevolgen van een miskraam, veelvoorkomende mentale klachten en de risicofactoren hiervan.

Rouw na een miskraam

Verlies in de zwangerschap is het verlies van een toekomstbeeld:

het verlies van iets dat had kunnen zijn.

Het maakt daarbij niet uit of het om verlies van een prille zwangerschap gaat of het verlies van een voldragen zwangerschap. De rouw die hierna ontstaat kent dezelfde gevoelens en kan even intens zijn.

Dit wordt niet altijd herkend en erkend door de omgeving, wat gevoelens van eenzaamheid kan versterken.

Uitspraken als:

“Je weet nu in ieder geval dat je zwanger kan worden.” 

of 

“Het was nog zo pril.” 

kunnen het gevoel geven dat jouw verlies er niet toe doet, wat gevoelens van eenzaamheid en onbegrip versterkt.

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen klachten krijgen van:

• Depressieve gevoelens; nergens zin of interesse in hebben
• Angst; voor bijvoorbeeld een volgende zwangerschap
• Trauma-achtige reacties (Post Traumatische Stress Stoornis, PTSS)

Maar heel herkenbaar zijn ook:

• Intens verdriet
• Schuldgevoelens, zelfverwijt
• Moeite met slapen waardoor moe en weinig energie en daardoor prikkelbaar en concentratieproblemen
• Impact op relaties en sociale steun
• Onzekerheid over het eigen lichaam of de toekomst
• Of misschien voel je juist niks wat je ook onzeker kan maken

Rouw is heel persoonlijk en kent geen vaste tijdlijn. 

Al deze gevoelens zijn normaal en geen teken van zwakte.

In mijn praktijk voor begeleiding na verlies in de zwangerschap zie ik regelmatig hoe deze emoties de overhand kunnen nemen als er geen ruimte is voor erkenning. Het is essentieel om te begrijpen dat deze gevoelens legitiem zijn. Je bent niet 'overgevoelig' of 'aan het overdrijven'; je bent aan het rouwen om een wezenlijk verlies.

Angst, depressie en PTSS na een miskraam: wat zegt onderzoek?

Een grote systematische review toont aan dat vrouwen in de eerste maand na een vroeg zwangerschapsverlies psychische klachten ervaren.

In de eerste maand na haar miskraam ervaart een vrouw vaker depressieve gevoelens en angstklachten in vergelijking met vrouwen die geen zwangerschapsverlies meemaken. 

Partners laten deze klachten ook zien, maar gemiddeld in mindere mate. Dit verschil betekent niet dat het verlies voor partners minder ingrijpend is, maar wel dat zij vaak anders omgaan met emoties of minder snel hulp zoeken.

Er lijkt ook een verband te bestaan tussen een miskraam en een post-traumatische stress stoornis.

Trauma en emotionele gevolgen

Voor een deel van de vrouwen nemen de klachten in de maanden daarna af.

Tegelijkertijd toont onderzoek aan dat een aanzienlijke groep ook op langere termijn klachten blijft ervaren:

• 1 op de 3 vrouwen (38%) heeft na 3 maanden PTSS-symptomen
• 1 op de 5 vrouwen (20%) heeft na 3 maanden angstklachten
• 1 op de 20 vrouwen (5%) heeft depressieve gevoelens

Niet iedereen ontwikkelt langdurige klachten, maar het geeft wel aan dat de mentale gezondheid na een miskraam aandacht verdient.

Welke mensen lopen een hoger risico op psychische klachten na een miskraam?

Het onderzoek benadrukt dat niet iedereen na een miskraam langdurige psychische klachten ontwikkelt.

Wel zijn er groepen die een verhoogd risico lijken te hebben op depressie, angst of PTSS.

Onderzoek wijst onder andere op de volgende risicofactoren:

• Eerdere psychische klachten
• Leeftijd (jong) bij verlies
• Herhaald zwangerschapsverlies
• Geen levende kinderen
• Geen gevoel van controle
• Weinig sociale steun of een gevoel van onbegrip door de omgeving
• Een sterke emotionele binding met de zwangerschap
• Traumatische ervaringen rondom het verlies (bijvoorbeeld hevig bloedverlies, pijn of een medische noodsituatie)
• Onvoldoende erkenning of begeleiding vanuit de zorg

Deze factoren onderstrepen het belang van vroegtijdige signalering en passende ondersteuning.

Schuldgevoel en zelfverwijt

Veel mensen worstelen na een miskraam met vragen als: 

"Had ik iets anders moeten doen?"

Of 

"Ik heb iets fout gedaan."

Dit kan leiden tot schuldgevoel en schaamte, ondanks dat een miskraam meestal niet te voorkomen is. 

Goede voorlichting, duidelijke uitleg over oorzaken, ruimte voor emoties en steun kunnen helpen om deze belastende gedachten te verminderen.

Impact op relaties 

Een miskraam kan ook grote invloed hebben op relaties.

Partners rouwen op verschillende manieren en in een verschillend tempo.

Waar de één behoefte heeft aan praten, trekt de ander zich misschien juist terug.

Daarover lees je meer in het blog over de impact op relatie.

Ook buiten de relatie kan steun ontbreken: vrienden en familie erkennen de gevoelens niet altijd. Collega’s vinden het lastig de goede woorden te vinden. Hierdoor blijft steun soms uit en kan het gevoel er alleen voor te staan worden versterkt. Terwijl je juist nu steun hard nodig hebt. Voor je collega's maakte ik een handleiding die je gratis kan aanvragen en ik schreef er ook een blog over.

Het belang van erkenning en steun

Het onderzoek benadrukt dat vroege (h)erkenning van psychische klachten na een miskraam belangrijk is.

Erkenning van het verlies, ruimte voor rouw en laagdrempelige toegang tot professionele ondersteuning kunnen bijdragen aan herstel en het verminderen van langdurige psychische klachten.

Conclusie

De psychologische impact van een miskraam kan groot zijn en zich uiten in rouw, angst, depressie en trauma-gerelateerde klachten. 

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat deze klachten ernstiger en langduriger kunnen zijn dan vaak wordt aangenomen, zeker in vergelijking met mensen die geen verlies meemaken.

Door het onderwerp bespreekbaar te maken en mentale gevolgen serieus te nemen, ontstaat ruimte voor erkenning, steun en herstel.

Een miskraam is niet alleen een lichamelijke gebeurtenis, maar ook een emotionele ervaring die aandacht verdient.

Wat kan ik voor jou betekenen?

Inmiddels heb ik aardig wat vrouwen geholpen om weer met vertrouwen naar de toekomst te kijken.

Dit kan online, zodat je in je eigen vertrouwde omgeving kunt blijven, of op locatie in Nederland.

Mijn aanpak is gebaseerd op zowel medische kennis als psychologische inzichten, waardoor we alle facetten van het verlies kunnen belichten.

Je hoeft dit niet alleen te doen.

In de media wordt hier gelukkig steeds vaker over gesproken, zie ook mijn sectie in de media voor relevante artikelen en interviews in podcasts.

Als ik begrijp hoe iets werkt of lees dat anderen dezelfde gevoelens hebben, helpt het mij dat te accepteren.

Rouw is een normale reactie op verlies.

Ben je op zoek naar persoonlijke ondersteuning of wil je overleggen wat ik voor jou kan betekenen?

Neem dan gerust contact met mij op voor een kennismaking.

Samen zorgen we ervoor dat dit verlies een plek krijgt,

zodat er weer ruimte ontstaat voor rust en een nieuwe toekomst in je leven.